Zioła zbierane wczesną wiosną – kilka propozycji


Choć kulminacja zbierania ziół przypada na późną wiosnę i lato, już w kwietniu możemy wybrać się na przyjemny spacer połączony ze zbiorem pierwszych wiosennych ziół. Każdy z nas ma w swojej okolicy inne rośliny, również czas ich pojawienia się może być inny w różnych regionach Polski. Dziś przedstawię Ci kilka wczesnowiosennych roślin, które powinny już się pojawić i które możemy zebrać w kwietniu. A oprócz tego kilka przepisów na ich wykorzystanie!

 

Nie wiem jak Ty, ale ja uwielbiam wiosenne spacery – pierwsze ciepłe dni, słońce, pierwsze budzące się do życia rośliny… Coś pięknego! 🙂

Wykorzystaj ten czas na zebranie kilu ziółek – na pewno się przydadzą dla zdrowia i urody!

 

 

Czosnek niedźwiedzi

 

Jest to roślina cebulowa z liśćmi wyrastającymi prosto z kłącza. Liście zrolowane z charakterystycznym paskiem pośrodku. Kwiaty mają kształt gwiazdy o delikatnym śnieżnobiałym kolorze. Kwitnie od kwietnia do maja.

 

 

GDZIE MOŻNA SPOTKAĆ CZOSNEK NIEDŹWIEDZI?

Rośnie w zacienionych wilgotnych miejscach, na próchniczym podłożu. Lubi lasy łęgowe i mieszane, łatwo go spotkać wzdłuż strumieni, najczęściej występuje w skupiskach.

 

UWAGA NA POMYŁKĘ!

Dość łatwo pomylić czosnek niedźwiedzi z kilkoma trującymi roślinami:

– konwalią majową à jej liście nie mają wyraźnych środkowych pasków, u podstawy otula je srebnoczerwona pochewka; zwykle występuje parami

– zimowitem jesiennym à jego liście nie mają ogonków, wystają wprost z ziemi i zebrane są w charakterystyczny lejek

– obrazkiem plamistym à posiada zrolowane liście, które rosną spiralnie, posiadają unerwienie siatkowe (a nie równoległe, jak czosnek)

 

DZIAŁANIE CZOSNKA NIEDŹWIEDZIEGO

  • Pobudza trawienie
  • Działa antybakteryjnie
  • Obniża ciśnienie krwi
  • Oczyszcza krew
  • Wzmacnia odporność
  • Zapobiega miażdżycy

Czosnek niedźwiedzi zawiera sporo olejków eterycznych z zawartością siarki, co wywołuje charakterystyczny zapach i pikantny smak, pobudzając cały organizm.

 

KIEDY I JAK ZBIERAĆ?

Świeże liście najlepiej zbierać przed kwitnięciem – zwykle pojawiają się pod koniec marca, zależnie od pogody. Warto zbierać również świeże pąki kwiatów oraz całe kwiaty, a także jeszcze zielone owoce.

 

JAK SPOŻYWAĆ?

Im bardziej świeży, tym lepiej! Zerwać, umyć i zjeść – np. w sałatce lub na kromce chleba z masłem. Taki czosnek zachowuje pełnie swojej mocy, ponieważ wraz z upływem czasu traci spore ilości witaminy C i olejków eterycznych.

 

 

SOK Z CZOSNKU NIEDŹWIEDZIEGO

Wzmacnia system odpornościowy, układ krążenia i serca, odtruwa organizm i wzmacnia go po antybiotykoterapii. Pomaga również na kaszel.

  • 1 garść świeżych liści czosnku
  • woda
  • sok i skórka z ¼ cytryny (uprzednio dokładnie umytej i sparzonej wrzątkiem LINK)

Liście czosnku krótko opłukaj, posiekaj, włóż do blendera, wlej wodę tak, aby przykryła liście, dodaj sok i skórkę z cytryny. Dokładnie zmiksuj i przecedzić sito, dobrze wyciskając resztki. Pij od razu.

 

OLEJEK Z CZOSNKIEM NIEDŹWIEDZIM

Pomaga na swędzące wypryski, nadaje się również w kuchni, jako dodatek do sałatek lub warzyw. Najlepiej przygotowywać go na bieżąco, nie przechowując.

  • 1 pęczek świeżych liści czosnku
  • 500 ml nierafinowanego oleju roślinnego

Liście umyj i posiekaj. Zmiksuj w blenderze, przełóż do moździerza i porcjami ucieraj z olejem. Wszystko dokładnie wymieszaj i wlej do wyparzonej szklanej butelki lub słoika, dokładnie zakręć. Odstaw w ciemne miejsce na tydzień, po tym czasie przecedź.

 

CZOSNKOWE KAPARY

  • 1/3 część octu
  • 2/3 części wody
  • Kilka ziaren pieprzu
  • Szczypta soli i cukru

Młode, zielone owoce czosnku zalej gorącą mieszaniną, dodaj przyprawy i odstaw do naciągnięcia na 2 tygodnie – najlepiej w szklanych słoikach.

 

 

Fiołek pachnący

 

Bylina wielkości otwartej dłoni, z liśćmi jajowatymi lub nerkowatymi, z wyraźnym unerwieniem. Ciemnofioletowe, czasem także białe kwiaty z żółtym środkiem. Kwitnie od marca do kwietnia.

 

 

GDZIE ROSNĄ FIOŁKI?

W półzacienionych miejscach w zaroślach i zagajnikach, wzdłuż żywopłotów, na skrajach lasów, w pobliżu krzewów, na trawnikach.

 

DZIAŁANIE FIOŁKÓW

  • Działają przeciwzapalnie
  • Koją skórę
  • Działają przeciwbólowo
  • Rozrzedzają wydzielinę i działają wykrztuśnie
  • Zapach fiołków uśmierza bóle głowy i osłabia melancholię
  • Doskonale wpływa na skórę
  • Korzenie wzmacniają siłę leczniczą liści i kwiatów, są również stosowane w dolegliwościach reumatycznych

 

KIEDY I JAK ZBIERAĆ?

Kwiaty zbiera się od marca do kwietnia, a liście od marca do czerwca. Korzenie warto wykopać między wrześniem a październikiem. Po zebraniu dobrze jest szybko wysuszyć w suszarce do grzybów lub w piekarniku w temperaturze 30 stopni.

 

FIOŁKOWE ODPRĘŻENIE

Dawniej przed biesiadami zakładano wianki z fiołków, aby zapobiec nadużywaniu alkoholu i skutkom kaca.

Okład z herbaty fiołkowej doskonale sprawdzi się do uśmierzenia bóli głowy LINK, zawierają bowiem związki kwasu salicylowego, znane jako enzym ASS – składnik popularnych leków przeciwbólowych.

 

 

HERBATA FIOŁKOWA

Pomaga w przeziębieniu, kaszlu i bólach gardła. Zewnętrznie można ją stosować przy problemach skórnych – bawełnianą ściereczkę zanurz w herbacie i przykładaj na zmienione chorobowo miejsca na skórze.

  • 1-2 łyżki ziół fiołka pachnącego (kwiatów i liści)
  • ¼ łyżeczki korzeni fiołka (jeśli nie masz, możesz pominąć)
  • 200 ml wody

Świeże zioła rozdrobnij, zalej gorącą wodą i zaparzaj 5 minut pod przykryciem. Przecedź przez sito i pij ciepłe.

 

FIOŁKOWY MIÓD

Świetny na uciążliwy kaszel i zalegającą wydzielinę

  • 1 szklanka świeżych kwiatów fiołka pachnącego
  • 2 szklanki płynnego miodu

Kwiaty i miód umieść w szklanym słoiku, dobrze wymieszaj i szczelnie zamknij. Pozostaw w ciemnym miejscu, w temperaturze pokojowej na 2 tygodnie. Następnie przecedź lub pozostaw kwiaty w miodzie, jeśli Ci nie przeszkadzają – można je jeść.

 

OCET FIOŁKOWY            

Doskonale wzbogaca wiosenne sałatki, a przyjmowany łyżeczką wzmacnia serce. Możesz rozcieńczać go w gotowanej wodzie i stosować jako okład na skórę z wypryskami.

  • 1 garść grubo posiekanych kwiatów i ziół fiołka
  • 500 ml octu jabłkowego – najlepiej domowego

Zioło fiołka grubo posiekać i włóż do butelki z szeroką szyjką, zalej octem i zamknij butelkę. Pozostawi w ciemnym miejscu, w temperaturze pokojowej na 2 tygodnie. Codziennie potrząsaj butelką, na koniec przecedź.

 

FIOŁKOWA SAŁATKA

Świeże kwiaty i liście dodawaj do sałatek, surówek, kanapek i warzyw. Pyszne i bardzo wartościowe!

 

 

 

Brzoza brodawkowata

 

Sok z brzozy można zbierać tylko kilka dni, do 2 tygodni – później sok z pnia z brzozy znika. Przeczytaj więcej o tym wspaniałym eliksirze w poniższym artykule:

Sok z brzozy – rozpoczynamy sezon zbiorów!

 

 

Podbiał pospolity

 

Jest to niewielka roślina z okrągławosercowatymi liśćmi, od spodu pokryte srebrzystym meszkiem, z ząbkowatym brzegiem. Koszyczek kwiatowy w kolorze złoto-żółtym. Kwitnie od lutego do kwietnia.

 

 

GDZIE ROŚNIE PODBIAŁ?

Na słonecznych, otwartych przestrzeniach, na skarpach, przy skrajach dróg. Lubi również miejsca kamieniste, piarżyska. Rośnie w większych skupiskach.

 

JAK DZIAŁA PODBIAŁ POSPOLITY?

  • Łagodzi podrażnienia
  • Działa przeciwzapalnie
  • Rozrzedza wydzielinę w gardle, działa wykrztuśnie
  • Uśmierza ból gardła

Pobudza wydzielanie substancji śluzowych, stosuje się go w stanach zapalnych i podrażnieniach górnych dróg oddechowych, przy podrażnieniach oskrzeli i gardła. Podbiał łagodzi suchy kaszel i leczy podrażnione śluzówki.

Podbiał pokazuje swoją pełną moc, gdy podczas kuracji pacjent dużo pije, najlepiej jeśli napoje osłodzone są miodem, co dodatkowo pobudza organizm do produkcji wydzieliny, zwalczającej zarazki chorobowe.

 

JAK I KIEDY ZBIERAĆ?

Młode liście, mniej więcej wielkości dłoni zbiera się w kwietniu i maju. Zerwanych liście nie myjemy, aby nie usunąć mechatego nalotu, ponieważ może to doprowadzić do rozwoju pleśni.

Liście można suszyć, najlepiej na kratce, kilka razy odwracając je na drugą stronę.

 

UWAGA NA GROŹNE ZWIĄZKI!

Niestety, nie zawsze to co naturalne jest w pełni bezpieczne. A w przypadku ziół trzeba naprawdę uważać.

Podbiał pospolity zawiera spore ilości alkaloidów pirolizydowych (PA), który stosowany w dużych dawkach i przez dłuższy czas uszkadzają wątrobę. Posiada jednak inne cenne właściwości zdrowotne, z tego względu jest nadal chętnie stosowany.

  • Więcej PA znajduje się w kwiatach, niż w liściach, nie zaleca się więc zbierania kwiatów
  • Stosowanie podbiału nie powinno trwać dłużej niż 3-4 dni kuracji, a maksymalnie 4 tygodnie w roku
  • Alternatywną dla samodzielnie zebranego podbiału może być herbata z tego zioła, zakupiona w aptece – nie zawiera ona PA lub znajduje się tam tylko znikoma jego ilość

 

TONIK DO TWARZY Z PODBIAŁU

Idealny dla skóry ze skłonnością do podrażnień lub trądziku. Podbiał działa kojąco, chłodząco i odświeżająco.

  • 5 łyżek suszonych liści podbiału
  • 250 ml wody
  • 20 ml wódki

Podbiał zalej wrzącą wodą i odstaw na 10 minut do naciągnięcia, następnie przecedź. Po wystygnięciu dodaj alkohol. Przechowuj w lodówce w szklanej butelce i zużyj w ciągu 2-3 tygodni.

 

PODBIAŁOWA KĄPIEL DLA STÓP

Masz ciężkie i zmęczone nogi? Bolące stopy? Moczenie nóg w wyciągu z podbiału szybko przyniesie ulgę.

  • 1 duża garść świeżych liści podbiału
  • 500 ml wody

Rozdrobnij liście, zalej zimną wodą, odstaw na minimum godzinę. Lekko podgrzej, przecedź i wlej do dużej miski. Dopełnij lekko ciepłą wodą, zamocz stopy w kąpieli na 15 minut.

 

 

SYROP Z PODBIAŁU POSPOLITEGO

Wspaniały na ból gardła, podrażnienia jamy ustne i kaszel.

  • 1 duża garść świeżych liści podbiału
  • 1 cytryna
  • 1 pomarańcza
  • 300 g miodu

Podbiał rozdrobnij i zagotuj z wodą. Dodaj skórkę oraz sok z cytryny i pomarańczy (pamiętaj, aby wcześniej sparzyć je wrzątkiem i dokładnie umyć!). Całość gotuj na małym ogniu przez 20-30 minut bez przykrywki, od czasu do czasu mieszając. Następnie przecedź, płyn wymieszaj z miodem, wlej do słoika i zakręć. Przechowuj w chłodnym i ciemnym miejscu. W razie potrzeby spożywaj codziennie po kilka razy 1 łyżeczkę wolno rozpuszczając w ustach.

 

 

Inne zioła zbierane wczesną wiosną:

 

  • gwiazdnica pospolita
  • ziarnopłon
  • przytulia
  • jasnota purpurowa

O tej porze roku można również wykopać sobie korzenie mniszka lekarskiego, musisz jednak wiedzieć dokładnie w którym miejscu rośnie, aby wykopać korzeń. Osobiście wolę to robić jesienią 🙂

 

 

A Ty jakie zioła zbierasz wczesną wiosną? Może masz swoje sprawdzone przepisy? Podziel się opinią w komentarzu!

 

 

 

  • Uwielbiam zapach tych fiołków! 🙂

  • Genialne! Świetny wpis! Zapisałam i będę szukać!

  • Cześć,
    Kurcze, ale mi narobiłaś ochotę na spacer po okolicy. Niestety wiosna to czas pracy w ogrodzie i obecnie moje wolne chwile spędzam na naworzeniu gleby i pierwszych siewach 🙂
    Pozdrawiam,
    Kasia

  • Właśnie przerobiłam ponad kilogram liści czosnku niedźwiedziego na pesto. Zimą będzie jak znalazł 🙂 Na bloga wskoczyła też wiosenna sałatka i faszerowane jajka. Szkoda, że sezon na czosnek taki krótki, bo mam go tyle, że nie nadążam 🙂

  • Patryk Gabriel Piekarczyk

    Tylko ze czosnek niedźwiedzi należy do gatunków u nas chronionych i zbieranie go z naturalnych środowisk jest nielegalne 🙂 wiec lepiej sobie mieć swój w ogródku

  • Niestety nie zbieram ziół, ale mam w rodzinie zielarkę, która uczy się właśnie ziołolecznictwa. To bardzo ciekawa dziedzina 🙂

  • Asia/ LemurPodróżnik

    Uwielbiam czosnek niedźwiedzi! Zbieram, suszę sobie i jem cały rok:)

  • Ciekawy wpis, dużo pomysłów na wykorzystanie skarbów natury 🙂 Czosnek niedźwiedzi już rośnie w moim ogródku, sok z brzozy też już zebrany, muszę się rozejrzeć jeszcze za podbiałem bo mnie zainteresował 🙂

  • Zacisze Lenki

    Polecam herbatkę z młodej pokrzywy.

  • W ubiegłym roku robiłam syrop z młodych pędów sosny i syrop z podbiału. Oba uważam za świetne lekarstwo na przeziębienia.