Jak bezpiecznie stosować zioła – Vademecum Zielarza VIII


Wielu osobom wydaje się, że zioła, ponieważ są naturalne i nieprzetworzone, są całkowicie bezpieczne. Tymczasem są zioła, działające silniej niż niektóre farmaceutyki, są zioła trujące, a te dobrze nam znane, a przyjmowane nieodpowiednio mogą poważnie zaszkodzić. Zapraszam więc na porcję wiedzy na temat tego jak bezpiecznie stosować zioła.

 

 

To już ostatnia część serii „Vademecum Zielarza”. Mam nadzieję, że posty i filmiki były dla Ciebie przydatne i interesujące. Oczywiście tematyka ziół będzie ciągle obecna na blogu, a tematy poruszone w ramach serii będą rozszerzane i omawiane bardziej szczegółowo. Na końcu tego wpisu znajdziesz linki do pozostałych części serii – jeśli nie czytałeś, ani nie oglądałeś, zachęcam Cię do nadrobienia zaległości!

 

___________________________________________________________________________________________

 

Omówiliśmy już wszystkie najciekawsze i najpopularniejsze sposoby przetwarzania ziół, mówiliśmy również o tym, jak prawidłowo je zbierać. Mam nadzieję, że przez całe lato nazbierałeś spory zapas i teraz masz na czym pracować 🙂

Ponieważ nieodpowiednio wykorzystując zioła możesz sobie bardziej zaszkodzić, niż pomóc, warto wiedzieć jak je bezpiecznie stosować, aby móc wyciągnąć z nich to, co najlepsze.

 

 

Zioła też mogą szkodzić

 

Często spotykam się z myśleniem, że skoro zioła są naturalne, to są 100% bezpieczne. Wielu osobom wydaje się nawet, że preparaty oparte na ziołach nie mają przeciwwskazań, albo olejki eteryczne może stosować każdy i na wszystko. Tak niestety nie jest i takie myślenie jest bardzo niebezpieczne. Ponieważ olejki eteryczne to temat na osobny wpis, dziś zajmiemy się tylko i wyłącznie ziołami.

Zioła spotykane na polskich łąkach i w lasach, a także te, które kupujemy w sklepach zielarskich, często pochodzące z innych kontynentów, mają w sobie bardzo silną moc. Zawierają w sobie mnóstwo substancji czynnych o silnym działaniu, które mogą pomóc w wielu dolegliwościach i wzmocnić organizm, ale stosowanie nieodpowiednio mogą zaszkodzić.

jak bezpiecznie stosować zioła

 

Jak bezpiecznie stosować zioła – najważniejsze wskazówki

 

Poznaj zioła, które stosujesz

Bardzo ważna, wręcz podstawowa zasada. Dotyczy nie tylko ziół kupowanych w sklepie zielarskim, ale przede wszystkim tych, które zbierasz samodzielnie. Zanim zdecydujesz się na zbiór zbierz jak najwięcej informacji o danym ziole, jego właściwościach, przeciwwskazaniach w stosowaniu, dawkowaniu, możliwych skutkach ubocznych, itd. Zwróć również baczną uwagę na to, jak wygląda dane zioło i czy czasem nie ma innej rośliny, która jest łudząco do niego podobna. Wykorzystuj do tego celu wiarygodne źródła informacji, poniżej kilka stron, które polecam:

  1. Dr Henryk Różański – ogromny autorytet w dziedzinie zielarstwa i fitoterapii. Na jego stornie znajdziesz mnóstwo przydatnych i praktycznych informacji. Wielką bazą wiedzy jest również forum dr Różańskiego.
  2. Łukasz Łuczaj – posiada ogromną wiedzę i doświadczenie zielarskie, a także w zakresie roślin jadalnych. Polecam również jego filmy na YouTube.
  3. Klaudyna Hebda – jeśli choć trochę interesujesz się zielarstwem, to zapewne znasz Klaudynę i jej stronę. Świetne źródło inspiracji, a także sprawdzonej i rzetelnej wiedzy.
  4. Wirtualny atlas roślin – super narzędzie do wyszukiwania ziół i roślin. Jeśli masz wątpliwości, co do gatunku i nazwy zioła, które znalazłeś na łące, po prostu zrób mu zdjęcie i wrzuć na tę stronę – wyświetli Ci się nazwa rośliny (a czasem kilka prawdopodobnych roślin), która jest na zdjęciu. Im bardziej szczegółowe zdjęcie, tym bardziej prawdopodobne, że dostaniesz jednoznaczną odpowiedź, co to za roślina. Strona posiada również aplikację na telefon, bardzo przydatną podczas ziołowych spacerów.

Dobrym źródłem wiedzy mogą być różnego rodzaju fora i grupy zielarskie na Facebooku – ludzie piszą tam o swoich doświadczeniach, pomogą w rozpoznaniu gatunku zioła i podpowiedzą przepisy na jego wykorzystanie. Pamiętaj jednak, aby zawsze weryfikować pozyskane tam informacje i sprawdzać je w kilku innych źródłach – czasami ludzie w myśl zasady „nie wiem, ale się wypowiem” piszą różne bzdury, albo po prostu chcą Ci pomóc, mimo, że nie do końca wiedzą jak.

 

Nie mieszaj ziół z przyjmowanymi lekami

W szczególności, jeśli jesteś przewlekle chory i przyjmujesz leki na receptę, przed zastosowaniem jakiegokolwiek zioła, powinieneś skonsultować się z lekarzem. Jest wiele ziół, które mogą wchodzić w interakcje z farmaceutykami, obniżać ich działanie, a nawet powodować groźne powikłania. Związki czynne zawarte w ziołach mogą wpływać na działanie składnika czynnego, a także substancji pomocniczych danego leku.

Przykładem może być popularne ziele dziurawca, które zmniejsza skuteczność doustnej antykoncepcji, albo ostropest plamisty, nasilający toksyczność paracetamolu. Takie interakcje mogą, ale nie muszą mieć miejsca – wszystko zależy od dawki, metabolizmu i innych indywidualnych czynników.

 

Daj ziołom czas

Musisz pozwolić ziołom pozytywnie zadziałać na Twój organizm. Ponieważ zioła zwykle leczą przyczynę jakiejś dolegliwości, a nie tylko niwelują skutki (jak, np. tabletka przeciwbólowa), potrzebują czasu, aby mogły zadziałać. W razie jakiejś dolegliwości (np. wypadają Ci włosy, albo chcesz wzmocnić odporność, czy obniżyć ciśnienie) powinieneś przyjmować odpowiednią mieszankę ziołową codziennie przez minimum miesiąc, aby zauważyć efekty. Jednorazowe wypicie naparu z pokrzywy i skrzypu nie spowoduje, że Twoje włosy staną się zdrowe i lśniące od razu. Jednak nie przesadź w drugą stronę i patrz punkt następny!

 

Rób przerwy w kuracjach ziołowych

Bardzo ważna zasada. To, że zioła są naturalne i zdrowe, niekoniecznie znaczy, że możesz je spożywać bez ograniczeń. Jeśli przeprowadzasz kurację ziołową, ponieważ zauważasz u siebie problem, pamiętaj, aby stosować daną mieszankę ziołową nie dłużej niż 2-3 miesiące. Po tym czasie codziennego picia należy zrobić przerwę przez minimum 2 tygodnie, a najlepiej miesiąc i, w razie konieczności, znów wrócić do kuracji.

Długotrwałe przyjmowanie ziół może spowodować niechciane powikłania, np. skrzyp zawiera w sobie antywitaminę B1, która blokuje przyswajanie tej witaminy, z kolei duże ilości rumianku mogą zmniejszać wchłanianie żelaza. Nawet jeśli wydaje Ci się, że dane zioło nie ma negatywnych skutków ubocznych, związanych z długotrwałym jego przyjmowaniem, i tak powinieneś zrobić przerwę w kuracji. Wszystko w nadmiarze szkodzi, nawet zioła.

Ważne jest również, aby nie stosować więcej niż jednej kuracji ziołowej jednocześnie – uporaj się najpierw z jednym problemem, a dopiero później dokładaj sobie inne mieszanki. Oczywiście możesz w tym czasie spożywać inne zioła (o ile nie wchodzą w szkodliwe interakcje z ziołami kuracyjnymi) jednak bardziej profilaktycznie i rekreacyjnie, niż leczniczo.

 

Pij zioła profilaktycznie

Jeśli spożywasz zioła, niekoniecznie musisz od razu przeprowadzać kurację ziołową, trwająca 2 czy 3 miesiące. Profilaktyczne przyjmowanie ziół jest bezpiecznym i bardzo dobrym sposobem na zwiększenie odporności, wzmocnienie organizmu i zapobieganie różnym dolegliwościom. Dodatkowo uczy rozpoznawania ziół, ich właściwości i smaku.

Jeśli więc jesteś zdrowy, możesz spokojnie pić zioła profilaktycznie, niejako rekreacyjnie, jednego dnia pijąc np. czystek, innego pokrzywę, a jeszcze kolejnego lipę i krwawnik. Tak przyjmowane zioła działają pozytywnie na organizm, wzmacniając go, uzupełniając niedobory składników mineralnych i witamin, a przy tym nie wnoszą ryzyka przedawkowania. Dostarczają też różnorodnych doznań i walorów smakowych, relaksują i odprężają.

 

Nie słódź naparów ziołowych

Jeśli z ziół przyrządzasz sobie napary, co jest chyba najpopularniejszą formą ich spożywania, pij je bez dosładzania. Dodatek cukru, a nawet miodu może osłabić ich działanie (wyjątkiem są bardzo łagodne zioła, np. lipa) – szczególnie dotyczy to ziół na żołądek, trawienie i inne problemy przewodu pokarmowego.

Dawniej wierzono, że lecznicze działanie ziół polega między innymi na zawartej w niej goryczce (choć nie wszystkie zioła ją posiadają), mówi się też o tym, że zioła to leki, a te, aby były skuteczne muszą być gorzkie. Nie spotkałam się z badaniami naukowymi potwierdzającymi te tezy, natomiast prawdą jest, że cukry dodane mogą osłabiać aktywność niektórych enzymów zawartych w ziołach, a przez to osłabiać ich działanie.

Większość ziół nie jest gorzka, ich smak jest zwykle neutralny. Zresztą, wprowadzając picie ziół stopniowo, przyzwyczaisz się do ich specyficznego smaku i z czasem zaczną Ci smakować 🙂

 

 

Bezpieczeństwo stosowania ziół

 

Zioła a operacja i zabiegi chirurgiczne

Bardzo ważne jest, aby odstawić zioła, jeśli czeka Cię operacja lub zabieg chirurgiczny. Szczególnie mowa tu o ziołach, takich jak:

  • dziurawiec – sprzyja bowiem powstawaniu zakrzepów
  • miłorząb i żeń-szeń – tutaj odwrotnie: sprzyjają nadmiernym krwawieniom
  • waleriana – przedłuża działanie narkozy

Nie wszystkie zioła będą przeciwwskazane przed operacją, jeśli jednak nie jesteś pewien, czy dane zioło może negatywnie wpłynąć na czekający Cię zabieg, lepiej zrezygnować z niego na minimum tydzień przed operacją lub skonsultować się z lekarzem.

 

Zioła w czasie ciąży i karmienia

Niektóre zioła w czasie ciąży lub karmienia piersią mogą być turbo niebezpieczne. Zioła posiadają tak silne działanie, że część gatunków nie może być przyjmowana w czasie ciąży i karmieniabezwzględnie! Mogą bowiem wywoływać powikłania, wady płodu, a nawet doprowadzić do poronienia. Przed zastosowaniem jakiegokolwiek zioła w ciąży, koniecznie skonsultuj się z lekarzem!

Przykłady ziół, których bezwzględnie należy unikać w ciąży i podczas karmienia:

  • aloes
  • rabarbar
  • lukrecja
  • rozmaryn
  • chmiel
  • ruta
  • jałowiec
  • szałwia
  • jeżówka

Jeśli nie jesteś pewna bezpieczeństwa stosowania danego zioła w ciąży lub podczas karmienia, lepiej nie ryzykować i po prostu nie przyjmować.

 

Zioła a dzieci

Tutaj szczególna uwaga – Drogie Mamy! To, że zioła są naturalne, nie oznacza, że można je podawać dzieciom. Należy uważać, szczególnie w przypadku dzieci poniżej 12-ego roku życia. Bezpieczne dla dzieci są łagodne zioła, przy czym wprowadzamy je do diety stopniowo, mniej więcej od 6-ego miesiąca życia:

  • pokrzywa
  • czystek
  • lipa
  • koper włoski
  • mięta
  • szałwia

 

Niepożądane działanie ziół

Nawet, jeśli nie przyjmujesz ziół z lekami, jesteś całkowicie zdrowy i nic Ci nie dolega, może się okazać, że nie wszystkie zioła są dla Ciebie bezpieczne. Niektóre z nich wykazują niepożądane działanie, bo po prostu taki mają skład chemiczny. Weźmy choćby dziurawiec, który działa fotouczulająco i pijąc go należy unikać słońca, ponieważ może wywołać oparzenia. Albo owoce jarzębiny, które na surowo są dla na trujące, natomiast po wysuszeniu, czy też ugotowaniu znajdujący się w nich kwas parasorbowy ulega rozpadowi i zostaje zneutralizowany.

Sprawdź też, czy przyjmowane przez Ciebie zioła nie są szkodliwe w przypadku niektórych dolegliwości, np. tymianku nie należy spożywać przy chorobach serca. Uwaga również na alergie, ponieważ niektóre zioła mogą uczulać (zdarza się to stosunkowo rzadko, ale jeśli ktoś ma silne alergie, zioła również mogą podrażniać układ immunologiczny) – jest tak np. w przypadku szałwii.

 

 

Bezpieczne stosowanie ziół to bardzo ważny temat, a niestety niewiele się o tym mówi. To cudowne, że wracamy do natury i chcemy leczyć się ziołami i naturalnymi środkami, jednak brak odpowiedniej wiedzy może przysporzyć więcej problemów niż pożytku. 

Jak zapewne widzisz, najważniejsze jest odpowiednie poznanie ziół – im więcej informacji zbierzesz na temat zioła, które chcesz zacząć stosować, tym lepiej. Oczywiście ja nadal zachęcam Cię do spożywania ziół! Trzymaj się tylko powyższych zasad, a zobaczysz, jak cudownie działają zioła i jak przepiękny i bogaty jest ich świat.

 

 

Jak podobała Ci się ostatnia część “Vademecum Zielarza”? Masz jakieś ciekawe doświadczenia związane ze stosowaniem ziół? Może jest coś, co pominęłam i chciałbyś dodać coś w temacie bezpieczeństwa? Koniecznie daj znać w komentarzu!

 

Zobacz poprzednie części serii “Vademecum Zielarza”:

Jak zbierać zioła – kilka podstawowych zasad

Jak suszyć zioła i jak je przechowywać?

Fermentacja ziół na pyszną herbatkę

Oleje ziołowe, maceraty ziołowe

Ziołowe nalewki lecznicze, maceracja w alkoholu

Miody ziołowe, syropy ziołowe

Octy ziołowe

 

 

 

  • Bardzo dobry wpis. Niejednokrotnie ludziom wydaje się, że zioła można stosować bez umiaru, a przecież to silnie działające środki! Mogą pomóc, a mogą zaszkodzić i trzeba dokładnie znać zasady ich stosowania.

  • Zupełnie nie znam się na ziołach, tym bardziej doceniam Twoją wiedzę na ten temat.

    • Dziękuję 🙂 Jeśli masz ochotę zdobyć trochę więcej informacji na temat ziół, to zapraszam do mnie częściej, możesz też pytać śmiało w razie czego 🙂

  • Dzięki i zapraszam częściej!