Olejki eteryczne: zastosowanie i właściwości w pigułce

Opublikowane przez Natalia Stós w dniu

Olejki eteryczne to temat rzeka i na pewno nie da się powiedzieć wszystkiego w jednym artykule. Ale jednocześnie nie trzeba mieć jakiejś specjalistycznej wiedzy i przeczytać tony książek, aby móc stosować olejki na co dzień. Zapraszam więc na porcję wiedzy na temat olejków eterycznych w pigułce – czyli najważniejsze właściwości i najbardziej przydatne ich zastosowania.

Olejki eteryczne to potężne i naturalne narzędzie, które możemy wykorzystywać w codziennym życiu. Mają ta dużo zastosowań, a ich właściwości są tak rozległe, że może się od tego wszystkiego zakręcić w głowie. Warto jednak znać również podstawowe zasady bezpiecznego stosowania olejków, bowiem używane w niewłaściwy sposób mogą nam bardzo zaszkodzić.

Czym są olejki eteryczne?

Olejki eteryczne to mieszanina związków chemicznych (i to naprawdę wielu, w jednym rodzaju olejku eterycznego może być nawet 200-300 różnych związków chemicznych!) w postaci bezbarwnej cieczy. Są pochodzenia roślinnego i charakteryzują się intensywnym i przyjemnym zapachem. Jednocześnie są bardzo lotne i łatwopalne.

W skrócie można powiedzieć, że olejek eteryczny to taka bardzo skoncentrowana esencja danej rośliny. Czasami do wyprodukowania niewielkiej ilości olejku eterycznego, potrzebne są kilogramy danego ziela – stąd czasami ich cena może być naprawdę wysoka, z drugiej strony w małej dawce olejku mamy skoncentrowaną ogromną moc roślin.

Olejki eteryczne pozyskuje się na kilka sposobów:

  • poprzez destylację wodną lub z użyciem pary wodnej
  • poprzez ekstrakcję
  • poprzez absorbcję
  • poprzez macerację
  • lub poprzez wytłaczanie

Surowcami, z których pozyskuje się olejki są wszystkie części roślin: liście, kwiaty, pąki, nasiona, owoce, korzenie, kora i łodygi.

Właściwości olejków eterycznych

Właściwości olejków jest miljon, ponieważ olejki można pozyskać z praktycznie każdej rośliny, a jak wiemy, każda roślina ma nieco odmienne właściwości. Przyjrzyjmy się tym najpopularniejszym:

DZIAŁANIE PRZECIWBATERYJNE

Wielokrotnie dowiedziono, że olejki eterycznie są skuteczne w walce z bakteriami, ponieważ z łatwością przenikają przez błonę komórkową różnych drobnoustrojów, powodując zaburzenia w ich integralności. Dzięki temu niszczą złe bakterie w naszym organizmie, ale także hamują ich wzrost. Szczególnie skutecznie działają na bakterie gronkowca, paciorkowca, a także bakterie kolonizujące skórę (częsta przyczyna trądziu!). Takie działanie wykazują:

  • olejek z oregano
  • olejek z drzewa herbacianego
  • olejek bazyliowy
  • olejek z mięty pieprzowej
  • olejek lawendowy

Warto wyodrębnić tutaj olejek z mięty pieprzowej, ponieważ, jak dowodzą badania, dzięki jego silnemu działaniu antybakteryjnemu, ma właściwości eliminujące antybiotykooporność bakterii. Oznacza to, że pod wpływem jego działania, hamowana jest zdolność bakterii do uodparniania się na działanie antybiotyków. Ma to szczególne znaczenie w dobie powszechnego stosowania antybiotyków i uodparniania się niektórych szczepów bakterii na ich działanie,.

DZIAŁANIE PRZECIWWIRUSOWE

Olejki eteryczne mają szerokie działanie przeciwwirusowe – dzięki zawartości różnorodnych związków chemicznych, mają zdolność inaktywowania i hamowania rozwoju niektórych wirusów, np. grypy, opryszczki, żółtej febry, a nawet SARS (wawrzyn szlachetny i żywotnik wschodni) oraz egzotycznych wirusów, np. wirusa Junin.

Działanie przeciwwirusowe mają między innymi:

  • olejek z melisy
  • olejek z szałwii
  • olejek jałowcowy
  • olejek goździkowy
  • olejek cedrowy
  • olejek rozmarynowy
  • olejek lawendowy
  • olejek lemongrasowy

DZIAŁANIE PRZECIWGRZYBICZE

Największą moc przeciw grzybom i pasożytom ma olejek z drzewa herbacianego (TTO – tea tree oli) – sprawdzi się przy łojotokowym zapaleniu skóry oraz łupieżu pstrym. Z kolei olejki cytrusowe (pomarańczowy, mandarynkowy, cytrynowy, grejpfrutowy) mogłyby być z powodzeniem stosowane jako alternatywa dla sztucznych, chemicznych dodatków do żywności, wykorzystywanych w przemyśle spożywczym w celu ochrony przed zakażeniami grzybiczymi.

Olejki eteryczne skutecznie działają również na różnego rodzaju pasożyty, np. wiciowce i pierwotniaki.

DZIAŁANIE PRZECIWZAPALNE

Olejki eteryczne wykazują również właściwości przeciwzapalne i immunoregulacyjne, m.in. poprzez hamowanie wytwarzania cytokin prozapalnych. Do takich olejków należą:

  • olejek eukaliptusowy
  • olejek cynamonowy
  • olejek tymiankowy
  • olejek lawendowy
  • olejek aloesowy

DZIAŁANIE SPAZMOLITYCZNE

Czyli, najprościej mówiąc, likwidujące skurcze mięśni gładkich, np. przy dolegliwościach układu pokarmowego, np. jelit, czy żołądka. Do takich olejków należą:

  • olejek bazyliowy
  • olejek z krwawnika
  • olejek z cząbru

DZIAŁANIE PRZECIWWRZODOWE

Bardzo ważne zarówno z uwagi na profilaktykę powstawania chorób wrzodowych, jak również ich leczenia. Choroba wrzodowa jest jedną z najczęściej występujących dolegliwości naszych czasów, a jej główną przyczyną jest stres oraz nadużywanie leków. I właśnie lekami jest ta choroba leczona 🙂

A wiele olejków eterycznych ma działanie gastroprotekcyjne, czyli zapobiegające uszkodzeniom błony śluzowej żołądka. Skuteczne w tym są:

  • olejek lawendowy
  • olejek z trawy cytrynowej
  • olejek cynamonowy
  • olejek bazyliowy

Oprócz tego olejki eteryczne wykazują również właściwości przeciwbiegunkowe (olejek z palczatki cytrynowej, bazylii, cząbru), hepatoprotekcyjne, czyli osłaniające wątrobę (olejek z czarnuszki, krotonu), konserwujące (olejki cytrusowe).

Zastosowanie olejków eterycznych

Biorąc pod uwagę mnogość właściwości olejków eterycznych, możemy je również stosować do przeróżnych celów. Zobacz, jak wykorzystywać je na co dzień, jako alternatywę dla syntetycznych leków, chemicznych konserwantów, sztucznych aromatów, i tym podobnych.

KOSMETYKI

Przy produkcji domowych kosmetyków, olejki eteryczne świetnie sprawdzą się w kilku rolach:

jako naturalny konserwant: olejki cytrusowe, olejek z drzewa herbacianego, olejek tymiankowy

jako naturalny aromat: w zależności od kosmetyku i jego przeznaczenia oraz od zapachów jakie lubisz

jako składnik kosmetyków oczyszczających: przy produkcji toników, kremów do cery tłustej i mieszanej, żeli, past i peelingów do twarzy, dezodorantów, past do zębów możesz używać olejku miętowego, z drzewa herbacianego, z oregano, bazyliowego, lawendowego, goździkowego, eukaliptusowego, cynamonowego, cytronellowego…

jako składnik kosmetyków nawilżających: przy produkcji kremów, maseł i balsamów do ciała, olejków do włosów i skóry możesz używać: olejku z drzewa różanego, z geranium, jaśminowego, z kadzidła, z pomarańczy, z rumianku

– jako składnik kosmetyków do cery dojrzałej: olejek z drzewa sandałowego, z szałwii, różanego, z neroli, z kadzidła, cytrynowego

PRZEZIĘBIENIA I INFEKCJE GÓRNYCH DRÓG ODDECHOWYCH

Olejki eteryczne świetnie sprawdzą się przy katarze, bólach zatok, zatkanym nosie, przeziębieniach. Polecam inhalacje z dodatkiem olejków eterycznych – na 4 litry wody będziesz potrzebować 30-40 kropli olejku eterycznego. Pamiętaj, aby zawsze najpierw podgrzać wodę, a dopiero później dodać olejek – podgrzanie wody z olejkiem może skutkować ulotnieniem się dużych ilości substancji czynnych.

Do inhalacji świetnie nadają się:

  • olejek bazyliowy
  • olejek miętowy
  • olejek z drzewa herbacianego
  • olejek sosnowy
  • olejek eukaliptusowy

Możesz również wcierać sobie rozcieńczone (np. w dodane do kremu, albo wymieszane z oliwą) kilka kropli olejku eterycznego w okolice zatok i nosa na noc – pomoże Ci to lepiej udrożnić nos podczas snu.

Jeśli chcesz przeczytać więcej na temat naturalnych sposobów na katar i zatkane zatoki, odsyłam do artykułu:

ZAMIAST LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH

Olejki eteryczne mają właściwości uśmierzające ból i kojące, pomogą więc przy:

  • Bólach głowy i migrenach – olejek tymiankowy, bazyliowy, lawendowy, z drzewa różanego, z melisy oraz olejki cytrusowe
  • Bólach mięśni – olejek goździkowy, sosnowy, z lipy, z wrzosu
  • Bólach brzucha i układu pokarmowego – olejek z cząbru, bazylii, krwawnika, czrnuszki, trawy cytrynowej

Powyższe olejki możesz rozcieńczyć z kremem lub dowolnym naturalnym olejem (np. oliwą z oliwek, olejem migdałowym) i smarować taką mieszanką bolące miejsca kilka razy dziennie lub do ustąpienia objawów.

DO RELAKSU

Olejki eteryczne wspaniale relaksują i ułatwiają zasypianie. Mogą być stosowane pod postacią świec sojowych, dodane do kominków zapachowych, możesz skropić olejkiem poduszkę, albo sztachnąć się bezpośrednio z buteleczki, gdy jesteś zestresowany 🙂 Do relaksu wybieraj poniższe olejki:

  • olejek lawendowy
  • olejek rozmarynowy
  • olejek z bergamotki
  • olejek goździkowy
  • olejek miętowy
  • olejek sosnowy
  • olejek z arcydzięgla
  • olejek z melisy
  • olejek z kolendry
  • olejek z dziurawca
  • olejek rumiankowy

DO SPRZĄTANIA

Dodawaj olejki eteryczne do domowej roboty środków myjących (jeśli takie robisz), do prania zamiast płynu do zapachowego, albo zrób swój własny naturalny odświeżacz powietrza!

DO CELÓW KULINARNYCH

Co do spożywania olejków eterycznych jest wiele sprzecznych opinii – z jednej strony, umiejętnie stosowane i dobrej jakości olejki eteryczne są bezpieczne do spożycia, z drugiej strony, są specjaliści, którzy nie zalecają. Decyzję pozostawiam Tobie – jeśli masz pewność, że Twój olejek eteryczny jest naprawdę dobrej jakości, możesz użyć kilku kropli, np. do wzbogacenia aromatu ciastek (dodając olejek lawendowy, albo pomarańczowy), ale w celach leczniczych radzę robić to tylko pod okiem specjalisty i w indywidualnie dopasowanych ilościach i proporcjach – czym innym jest bowiem zastosowanie kilku kropli olejku miętowego, rozcieńczonego z cukrem na problemy z żołądkiem, a czym innym dłuższe leczenie wrzodów. Wszystko zależy też od wieku, masy ciała, itd.

Przeczytaj u Klaudyny, jak wybrać olejki eteryczne dobrej jakości:

Najlepsze Olejki Aromaterapeutyczne: Co To Jest Dobra Jakość?

Bezpieczeństwo stosowania olejków eterycznych

Bez względu na to, do czego używasz olejków eterycznych, musisz znać kilka podstawowych zasad bezpieczeństwa. Mimo, że są to substancje naturalne, nie oznacza to, że są w 100% bezpieczne dla każdego – pamiętaj, że olejki są bardzo mocno skoncentrowane i ich złe stosowanie może nam bardzo zaszkodzić!

Nie stosuj olejków cytrusowych latem

Chodzi tu głównie o kosmetyki – olejki cytrusowe mają działanie fotouczulające, jeśli więc po użyciu kremu z olejkiem cytrusowym wyjdziesz na słońce, możesz nabawić się nieładnych plam i poparzyć sobie skórę.

Olejki stosowane na skórę muszą być rozcieńczone

Ponieważ mają bardzo silne działanie i są skoncentrowane, użyte bezpośrednio na skórę mogą ją podrażnić i wywołać uczulenie. Olejek najlepiej rozcieńczyć w oleju, np. oliwie z oliwek, oleju migdałowym, oleju kokosowym.

Zanim użyjesz danego olejku po raz pierwszy, zrób test

Czy czasem nie jesteś na niego uczulony. Aby wykonać test, kilka kropli olejku rozcieńcz w oleju i posmaruj niewielki fragment skóry. Odczekaj kilka godzin (a najlepiej 12) i zobacz, czy nie występuje u Ciebie reakcja uczuleniowa (swędzenie, zaczerwienienie, pieczenie skóry).

Olejki stosuj z umiarem

Zwykle wystarczy kilka kropli. Olejki mają silne działanie i silny aromat, zbyt duża ilość może podrażniać drogi oddechowe i skórę.

Uważaj z olejkami w ciąży

Niektóre olejki są bezpieczne do stosowania w ciąży, innych bezwzględnie należy unikać – najlepiej skonsultuj się z farmaceutą lub sprawdź w specjalistycznym opracowaniu (np. Pachnąca apteka W. Brud). W pierwszym trymestrze ciąży używaj olejków wyłącznie pod kontrolą lekarza.

Olejki eteryczne dla dzieci

Zaleca się stosowanie olejków eterycznych po drugim roku życia dziecka. Trzeba jednak uważać i zawsze sprawdzić, czy dany olejek nada się dla dziecka – jak wyżej, pomocna będzie porada specjalisty lub wiarygodne źródło. Generalnie, bezpieczne dla dzieci powyżej 2 r.ż. jest olejek z rumianku, z lawendy, z krwawnika.

Jak podobał Ci się artykuł? Stosujesz olejki eteryczne? Masz jakieś swoje sposoby na ich wykorzystanie? A może nigdy wcześniej ich nie stosowałeś? Daj znać w komentarzu!

Źródła:

4.3 (85%) 4 votes


4 Komentarze

Marta Lewandowska-Sobolewska · 28 stycznia 2019 o 15:09

Nie wyobrażam siebie już życia bez olejkow eukaliptusowego, z awokado i z pestek moreli…

Mama pod prąd · 29 stycznia 2019 o 00:27

Ja uwielbiam olejek z drzewa herbacianego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *