Przewlekły stan zapalny i dieta przeciwzapalna – czym są?

Opublikowane przez Natalia Stós w dniu

Obecnie bardzo często mówi się o przeciwzapalnych właściwościach jakiegoś produktu, o przewlekłym stanie zapalnym, jako przyczynie chorób cywilizacyjnych. O tym, że powinniśmy spożywać żywność antyzapalną, a unikać tej, która działa pro-zapalnie. O co w tym chodzi i dlaczego jest to takie ważne? Zapraszam do lektury!

 

PRZEWLEKŁY STAN ZAPALNY 

 

 

Zastanów się nad tym, jak wygląda dieta przeciętnego Polaka: zwykle na śniadanie je kanapki z szynką i serem, może dorzuci czasem pomidora lub ogórka, albo zje chrupiące płatki z mlekiem. Później wypije kawę – z mlekiem i cukrem oczywiście. Na obiad będzie zupa, ugotowana na skrzydełkach z kurczaka, zabielona śmietaną; a na drugie danie schabowy z zasmażaną kapustą i ziemniakami puree, czyli z dodatkiem mleka i masła. Między posiłkami nasz sympatyczny Kowalski przegryzie batona, może kawałek ciasta, albo paluszki. Może wypije kolejną kawę. A na kolację uraczy się ulubionymi kanapkami i po ciężkim dniu wypije, a jakże, zasłużone piwko.

Nasz Kowalski jest wiecznie zmęczony, ma wahania nastrojów, problemy ze zdrowym i głębokim snem. Dodatkowo ciężko mu wyjść na po schodach na trzecie piętro i, cóż, jego życie seksualne pozostawia wiele do życzenia. A później otrzymuje nieprzyjemną wiadomość, że u kogoś z jego otoczenia wykryto nowotwór, zachorował na cukrzycę, albo ma depresję. I nasz kochany Kowalski zastanawia się: skąd się teraz bierze tyle tych paskudnych chorób?!

Kto jest winny? Przewlekły stan zapalny! I kto jeszcze? No, Kowalski, bo się do takiego stanu doprowadził.

 

 

Czym jest stan zapalny w organizmie?

 

Stan zapalny w naszym organizmie może być dobry – jest bardzo ważnym elementem naszej wrodzonej odpowiedzi immunologicznej, a jego zadaniem jest wywołanie reakcji obronnej, która usunie z naszego ustroju czynnik szkodliwy. Gwałtowny, czy też ostry stan zapalny chroni nasz organizm przed rozwojem choroby, zatrzymuje infekcję, pomaga w gojeniu i zabliźnianiu ran. Charakteryzuje się podwyższoną temperaturą, rozpaleniem, gorączką, bólem mięśni, stawów, głowy, zmęczeniem, jednak trwa tylko kilka dni i po usunięciu szkodliwego czynnika po prostu znika, a my wracamy do zdrowia.

Pod tym względem więc stan zapalny, ten ostry, jest dobry, ponieważ zapobiega dalszemu rozwojowi choroby. Ostry stan zapalny to taka krwawa i mocna bitwa, zakończona szybkim sukcesem. Co jednak, jeśli pojedyncza bitwa przeradza się w długą i wyczerpującą wojnę, trwającą kilka lub kilkanaście lat? Pochłaniającą zasoby ludzkie, pozbawiającą sił, rezerw żywności, nadziei? Tutaj właśnie pojawia się przewlekły stan zapalny, czyli ta druga strona medalu.

Przewlekły stan zapalny jest zjawiskiem patologicznym i bezsprzecznie niekorzystnym dla naszego organizmu. Jeśli czynnik „zapalający” nie może być skutecznie usunięty, do walki z nim angażowane są coraz to nowe i nowe siły obronne, a nasz układ odpornościowy jest ciągle stymulowany. Ponadto, te czynniki, czyli tzw. cytokiny prozapalne mogą rozprzestrzeniać się przez układ krwionośny po całym organizmie. Taka ciągła walka prowadzi do wyczerpania organizmu, depresji, nieustannego bólu głowy, a także do wiele poważniejszych chorób.

 

 

Przewlekły stan zapalny – objawy

 

Równie niebezpieczne jak skutki przewlekłego stanu zapalnego jest to, że nie daje on ostrych i silnych objawów, które moglibyśmy szybko zdiagnozować i zwalczyć. Bo większość z nas nie zwraca uwagi na to, że jest ciągle zmęczona, pobolewa nas głowa, łupie w kościach, mamy problemy ze snem, wahania nastroju i napady głody na przemian z całkowitym brakiem apetytu. Tłumaczymy sobie, że jest to normalne, połykamy tabletkę i mamy nadzieję, że się poprawi. Na chwilę pewnie tak, ale czy w ten sposób pokonamy problem, czy tylko go przysłonimy, pozwalając mu się spokojnie rozwijać w ukryciu?

Typowe objawy przewlekłego stanu zapalnego to te wymienione powyżej, możemy dodać do nich również problemy trawienne, wzdęcia, skurcze jelit, problemy z wypróżnianiem. Objawy te mogą się zmieniać w zależności od ogniska zapalnego, czyli miejsca, gdzie rozwija się zapalenie i mogą dotyczyć jednego narządu lub całych układów. Przykładem ogólnoustrojowego wpływu przewlekłego stanu zapalnego na organizm jest zespół przewlekłego zmęczenia i depresja.

To może być zdradliwe, bowiem jeśli długo nie występują kliniczne objawy chorobowe, wcale nie oznacza, że w organizmie nie rozwija się przewlekły stan zapalny,.

 

 

Przewlekły stan zapalny – przyczyny

 

 

Na część czynników, wywołujących stany zapalne nie mamy wpływu – należą do nich m.in. zanieczyszczenia powietrza, wody, pożywienia, a także obecność w naturze bakterii, pasożytów i wirusów. Już krótkotrwała ekspozycja na zanieczyszczone powietrze wywołuje podniesienie stężenia białek, które są markerami stanu zapalnego, mogą wywoływać również stres oksydacyjny.

Jednak wiele czynników, które mają wpływ na stany zapalne w naszym organizmie, możemy wyeliminować. Jednym z nich jest szeroko rozumiany styl życia – i znów zrobimy ukłon w stronę naszego Kowalskiego.

Ponieważ dzień typowego Polaka o średnim statusie socjoekonomicznym wygląda podobnie: wstaje rano, je śniadanie (o ile), jedzie do pracy (samochodem lub komunikacją miejską), w której spędza około 8 godzin, zwykle siedząc. Pomiędzy tymi czynnościami je wymienione wyżej posiłki, pije kawę, często zapominając o istnieniu zwykłej wody do picia. Po powrocie z pracy zasiada na kanapie zmęczony, jeśli ma dzieci, to zajmie się nimi, przygotuje obiad i pomoże w odrabianiu lekcji. W dzień wolny od pracy śpi do późna (o ile dzieci pozwolą), odpoczywa w domu, sprząta, jedzie na zakupy, wieczorem wypije kilka głębszych dla relaksu. Raczej nie znajduje czasu na spacery, aktywność na powietrzu, codzienną niezbędną dawkę ruchu. Zwykle ma dużo stresu, milion spraw do załatwienia i wiecznie mało czasu.

 

BRAK AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ

Aktywność jest jednym z najważniejszych czynników, pozwalających zachować zdrowy i silny organizm. Obniża ryzyko wystąpienia chorób przewlekłych, zapobiega gromadzeniu się tkanki tłuszczowej, oczyszcza i tonizuje organizm, pomaga pozbyć się stresu, wzmacnia wydolność, wzmacnia serce i dotlenia organizm.

 

ZŁA DIETA

Powszechnie stosowana dieta, nie tylko Kowalskiego, ale większości ludzi kultury Zachodu, czyli niskie spożycie warzyw i owoców oraz błonnika, a wysoka podaż tłuszczu, mięsa, nabiału i przetworzonych produktów sprzyja nasilaniu procesów zapalnych oraz zmianom w DNA, a także niedoborom składników odżywczych.

 

NIETOLERANCJE POKARMOWE

Nie należy mylić nietolerancji pokarmowych z alergią pokarmową – ta druga wywołuje niemal natychmiastowe i silne objawy, takie jak wysypka, opuchlizna, świąd skóry, biegunka, wymioty, bóle układu pokarmowego i może bezpośrednio zagrażać życiu, np. alergia na orzechy.

Natomiast nietolerancja pokarmowa może dawać objawy nawet kilka lub kilkanaście godzin po spożyciu nietolerowanego pokarmu i zwykle objawia się łagodniejszymi dolegliwościami, np. wzdęciami, bólem i skurczami jelit, biegunką. Powodem występowania nietolerancji pokarmowej jest gromadzenie się w organizmie dużych ilości kompleksów immunologicznych, powstających w wyniku reakcji antygenu pokarmowego z wytworzonym przeciwciałem.

Brzmi skomplikowanie, ale chodzi o to, że nasz układ odpornościowy z jakiegoś powodu traktuje element przyjmowanego przez nas pokarmu jak zagrożenie, obcy patogen i próbuje go zwalczyć, prowadząc do nadmiernej reakcji immunologicznej. A to z kolei wywołuje odpowiedź zapalną, mogącą przerodzić się w przewlekły stan zapalny. Wykrycie nietolerancji pokarmowej jest o tyle trudne, że, jak już wspomniałam, nie daje ona natychmiastowych objawów, przez co ciężko stwierdzić, czego tak naprawdę nasz organizm nie toleruje.

 

 

Przewlekły stan zapalny – skutki

 

 

Dlaczego przewlekły stan zapalny w naszym organizmie jest tak niebezpieczny? Przede wszystkim dlatego, że nasz układ odpornościowy, wyczerpany ciągłą walką, jest zwyczajnie osłabiony, co zostawia otwartą furtkę dla szkodliwych patogenów. Może to prowadzić do przewlekłego zmęczenia, czy też depresji.

Z powodu przeciążenia układu odpornościowego powstają również choroby autoimmunologiczne, takie jak cukrzyca, nowotwory, stwardnienie rozsiane, choroby tarczycy, czy reumatoidalne zapalenie stawów.

 

 

Dieta przeciwzapalna – co jeść a czego unikać?

 

Lista naszych żywieniowych błędów jest naprawdę długa. Spożywamy zbyt mało warzyw i owoców, a stanowczo za dużo cukru, mięsa, nabiału, rafinowanych zbóż, tłuszczy trans oraz wszelkiego rodzaju przetworzonych i gotowych produktów.

Produkty prozapalne to przede wszystkim używki, takie jak alkohol, leki i kawa; ale również cukier – jeden z najbardziej prozapalnych produktów!

Jeśli latami pakujemy w siebie może tłuszczu, góry cukru i przetworzonych produktów, prawie pewne, że będziemy mieć problem z przewlekłym stanem zapalnym, który może (ale nie musi) zakończyć się zachorowaniem na jedną z chorób autoimmunologicznych.

 

PRODUKTY PRZECIWZAPALNE – JEDZ JAK NAJWIĘCEJ!

 

antyoksydanty

 

Przede wszystkim są to wszelkiego rodzaju warzywa i owoce, a głównie te, zawierające antyoksydanty i karotenoidy: owoce jagodowe, winogrona, zielone liście, cytrusy, marchew; a także warzywa krzyżowe, wspierające pracę układu odpornościowego.

Bardzo ważna jest również odpowiednia ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych, czyli omega-3 i omega-6. Spożywaj również nieprzetworzone węglowodany, takie jak kasze, ryż brązowy, płatki zbożowe, a także rośliny strączkowe.

Bez obaw sięgaj więc po poniższe produkty:

  • Owoce cytrusowe
  • Owoce jagodowe
  • Zielone warzywa liściaste
  • Warzywa krzyżowe: kapusta, brokuł, kalafior, bruksleka
  • Pomarańczowe warzywa: marchew, słodkie ziemniaki, dynia
  • Źródła dobrych tłuszczy: awokado, orzechy, pestki, nierafinowane oleje roślinne – szczególnie polecany olej z czarnuszki, olej lniany oraz oliwa z oliwek
  • Kasza jaglana, gryczana, komosa ryżowa, ryż brązowy
  • Naturalne płatki owsiane (nie błyskawiczne!), płatki jęczmienne, jaglane
  • Rośliny strączkowe: groch, różne fasole, ciecierzyca, soczewica

 

Oprócz tego należy zadbać o codzienną suplementację witaminy D, która wspiera układ odpornościowy oraz o odpowiednie nawodnienie organizmu – najlepiej zwykłą wodą.

 

Silne właściwości przeciwzapalne mają również przyprawy oraz zioła:

  • kurkuma, imbir, goździki, cynamon
  • czosnek, cebula, szczypior
  • natka pietruszki
  • tymianek, bazylia
  • czarny pieprz
  • papryka: słodka, chilli, jalapeno
  • biała i zielona herbata, yerba mate
  • rumianek, czystek, szałwia


 

Do odpowiedniej diety dołóż codzienną aktywność fizyczną – ale nie chodzi tylko o to, że raz dziennie zrobisz 30 minutowy trening, a resztę dnia przesiedzisz. Staraj się codziennie ruszać jak najwięcej, zmuszając swoje ciało do naturalnej aktywności: pamiętaj więc o przerwach w pracy siedzącej, jeśli możesz, stój zamiast siedzieć, jak najwięcej chodź, spaceruj, dużo się ruszaj, przy każdej okazji.

Musisz również znaleźć sposób na naturalne radzenie sobie ze stresem – jest mnóstwo technik relaksacyjnych i oddechowych, wystarczy codziennie (najlepiej wieczorem) poświęcić kilka minut na wyciszenie, odcięcie się od świata i głęboki relaks.

 

produkty przeciwzapalne

 

 

Jak podoba Ci się artykuł? Jesteś bardziej naszym poczciwym Kowalskim, czy może zdajesz sobie sprawę, w jaki sposób dbać o swoje zdrowie i konsekwentnie się do tego stosujesz? Może masz jakieś inne przemyślenia w tym temacie? Koniecznie zostaw po sobie ślad w komentarzu!

 

 

Źródła:

  1. D. Wydro, D. Schulz Proces zapalny a tempo starzenia się organizmu
  2. E. Kołaczkowska Zapalenie (ostre) jako reakcja korzystna dla organizmu – historia badań i najnowsze osiągnięcia
  3. I. Całkosiński i in. Charakterystyka odczynu zapalnego
  4. Przewlekły stan zapalny jako przyczyna wielu chorób

 

 

 

Rate this post


  • Bardzo pomocny wpis, miesiac temu udalam sie z bolami do lekarza, ktory nie wie do dzis co mi bylo, ale na szczescie krew ani mocz nie wykazaly zadnego zapalenia 🙂

  • Kulinarny Oliwek

    Świetny post. Lista produktów sprzyjających naszemu organizmowi, bardzo pomocna. ?Dzięki wielkie, porobiłam aż sobie notatki 🙂

    • Oo, super, dziękuję za miłe słowa! Cieszę się, że artykuł jest przydatny dla Ciebie 🙂 Zapraszam do mnie częściej 🙂

  • smakujcodnia (Aneta)

    Bardzo ciekawy artykuł 🙂 Przyda się zwłaszcza, że teraz coraz zimniej za oknem i o przeziębienie coraz łatwiej 🙁 Będę tu zaglądać 🙂

  • Ogromnie ważne jest co jemy na co dzień. Jedzenie może być dla nas i trucizną i lekarstwem i to od nas zależy co wybierzemy 🙂

    • Dokładnie tak, każdy z nas sam decyduje o swoich wyborach żywieniowych – oby były jak najlepsze! Pozdrawiam 🙂